انجمن ژئومکانیک نفت ایران نشریه ژئومکانیک و ژئوانرژی 2538-4651 8 3 2025 11 22 Evaluation of the quality of Gachsaran Formation cap rock using petrophysical, geomechanical and rock mechanics parameters in a field in southwest Iran ارزیابی کیفیت پوش‌سنگ سازند گچساران با استفاده از پارامتر‌های پتروفیزیکی، ژئومکانیکی و مکانیک‌سنگی در یکی از میادین جنوب‌غرب ایران 31 43 251629 10.22107/ggj.2026.589715.1266 FA حسن صدر دانش آموخته گروه زمین‌شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران علی میثاقی گروه زمین‌شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران محمدرضا آصف دانشگاه خوارزمی، دانشکده علوم زمین 0000-0001-6580-0234 احمدرضا لک زایی شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب Journal Article 2025 07 05 The cap rock of an oil reservoir plays a fundamental role in preserving hydrocarbons over geological time, against the stresses imposed. An integrated effective cap rock must be thick and have sufficient lateral continuity at the field scale, so that there are no leakage windows. Otherwise, the entire hydrocarbon reserve will be lost. For this reason, it is of great importance to study the cap rock to assess its integrity, type of geomechanical behavior, degree of permeability, its relationship to subsurface faults and drilling hazards.<br>In this research, using 3D seismic data and inversion, as well as well logs, various information layers related to petrophysical, rock mechanics, and geomechanical parameters of the caprock of the Gachsaran Formation in one of the fields in southwestern Iran were generated and examined as a three-dimensional model for the field volume and mapped across the geographical area. These parameters were analyzed both individually and in combination, and the strengths and weaknesses of the caprock were reported. These layers include acoustic impedance, seismic wave velocity, density, porosity, effective Young's modulus, shear modulus, bulk modulus, Poisson's ratio, brittleness, and closure stress ratio. Finally, the investigation revealed that most areas of the caprock exhibit suitable ductility and resistance to stress due to minimal variations in these parameters. However, certain areas with higher strength and competence can be identified for drilling and field development programs. پوش‌سنگ یک مخزن نفتی یک سازند نفوذناپذیر است که نقش اساسی در حفظ هیدروکربن‌ها در طول زمان زمین‌شناسی، در برابر تنش‌های وارده دارد. یک پوش‌سنگ موثر باید باید بصورت یکپارچه ضخامت کافی و تداوم جانبی در مقیاس میدان داشته باشد تا پنجره‌های نشت وجود نداشته باشند، در غیر این صورت کل ذخیره هیدروکربنی از دست می‌رود. به همین دلیل مطالعه پوش‌سنگ به جهت ارزیابی یکپارچگی، نوع رفتار ژئومکانیکی، میزان نفوذپذیری، ارتباط آن با گسل‌های زیر سطحی و مخاطرات حفاری از اهمیت بالایی برخوردار است. <br>در این پژوهش با استفاده از داده‌های لرزه‌نگاری سه‌بعدی و وارون‌سازی و همچنین لاگ‌های چاه‌پیمایی، لایه‌های متنوع اطلاعاتی مربوط به پارامترهای پتروفیزیکی، مکانیک‌سنگی و ژئومکانیکی پوش‌سنگ سازند گچساران در یکی از میادین جنوب‌غرب ایران بصورت مدل سه بعدی برای حجم میدان و درگستره جغرافیایی بصورت نقشه تولید شد و مورد بررسی قرار گرفت. این موارد بصورت منفرد و تلفیقی تحلیل شده و نقاط قوت و ضعف پوش‌سنگ گزارش شده است. این لایه‌ها شامل پارامترهای مقاومت صوتی‌، سرعت امواج لرزه‌ای، چگالی، تخلخل، مدول یانگ ‌موثر، مدول ‌برشی، مدول‌ بالک، نسبت ‌پواسون، شکنندگی و نسبت ‌تنش‌بسته‌شدن می‌باشند. درنهایت با بررسی مشخص شد که بیشتر نواحی پوش‌سنگ به علت تغییرات کم در این پارامتر‌ها شکل‌پذیری و مقاومت‌ مناسبی در برابر تنش دارند، اما می‌توان برخی نواحی را با استحکام و صلاحیت بالاتر برای برنامه‌های حفاری و توسعه میدان معرفی نمود. http://www.irpga-journal.ir/article_251629_4ee5a9d6a9589117dc9108cd52655b16.pdf