ارائه نشانگرهای کاربردی لرزه‌نگاری چهاربعدی جهت محاسبه تغییرات فشار و اشباع‌شدگی حاصل از برداشت و تزریق مخازن نفت و گاز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی نفت و گاز، دانشگاه صنعتی سهند تبریز، تبریز، ایران

2 انستیتو مهندسی نفت، دانشگاه هریوت وات انگلستان

چکیده

تخمین و محاسبه تغییرات فشار و اشباع‌شدگی حاصل از تولید و تزریق مخازن نفت و گاز، یکی از کاربردهای اصلی لرزه‌نگاری چهاربعدی می‌باشد. تخمین این پارامترها در مقیاس مخزن، کمک شایانی به بروز رسانی مدلهای شبیه‌ساز مخازن نفت و گاز و همچنین مدلهای ژئومکانیکی آنها می‌کند. روشهای متعددی در سالهای اخیر با هدف تخمین تغییرات فشار و اشباع‌شدگی با استفاده از داده‌های لرزه‌نگاری چهاربعدی ارائه شده است که معمولا اثر تغییرات فشار و اشباع‌شدگی را به صورت خطی تجزیه می‌کنند. جهت واسنجی (Calibration) معادلات ارائه شده، معمولا داده‌های آزمایشگاهی، روابط تجربی فیزیک‌سنگی و یا داده‌های چاه به همراه مدلهای شبیه‌ساز در مقیاس مخزن مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگرچه این روشها جوابهای نسبتا قابل قبولی به همراه داشته‌اند، کاربرد آنها نیاز به تنظیمات و واسنجی‌های نسبتا پیچیده و زیادی دارند که طبیعتا نیاز به زمان و هزینه زیادی خواهند داشت. با استفاده از روابط فیزیک‌سنگی و پتروفیزیکی، در این مقاله دو نشانگر مستقل توسعه و معرفی می‌شوند که به صورت جداگانه تغییرات فشار و اشباع‌شدگی را محاسبه می‌کنند. از نقطه نظر کاربردی، هر دو معادله بسیار ساده بوده و قابل کاربرد در مدت زمان کمتر از یک روز هستند و علاوه بر آن تفاسیر ساده‌ای دارند. اگر چه نشانگرهای پیشنهاد شده توانسته‌اند جوابهای قابل قبولی در مخزن مورد مطالعه در دریای شمال ارائه دهند، هر دوی این نشانگرها ماهیت کیفی جهت نمایش تغییرات فشار و اشباع‌شدگی دارند. بنابراین ادامه این کار تحقیقاتی جهت کمی کردن این نشانگرها پیشنهاد می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


Amini, H. (2014). A pragmatic approach to simulator to seismic modelling for 4D seismic interpretation. PhD thesis, Heriot-Watt University.
Avseth, P., Mukerji, T., & Mavko, G. (2005). Quantitative Seismic Interpretation. Cambridge University Press.
Batzle, M., & Wang, Z. (1992). Seismic properties of pore fluids. Geophysics, Vol. 57, No. 11, P:1396-1408. .
Dumont, M. H., Fayemendy, C., Mari, J. L., & Huguet, F. (2001). Underground gas storage: estimating gas height and saturation with time lapse seismic, . Petroleum Geoscience, 7, 155-162.
Falahat, R., Obidegwu, D., Shams, A., & MacBeth, C. (2014). The interpretation of amplitude changes in 4D seismic data arising from gas exsolution and dissolution. Petroleum Geoscience, Vol 20, No.3, P: 303-320.
Falahat, R., Shams, A., & MacBeth, C. (2011). Towards quantitative evaluation of gas injection using timelapse seismic data. Geophysical Prospecting, Vol. 59, No. 2, P: 310–322.
Falahat, R., Shams, A., & MacBeth, C. (2013). Adaptive scaling for an enhanced dynamic interpretation of 4D seismic data. Geophysical Prospecting, Vol. 61, No. 1, P: 231–247.
Fayemendy, C. (2015). Time-Lapse Seismic: A Multidisciplinary Tool for Reservoir. EAGE Short Course, EAGE Education B. V.
Gardner, G. H., Gardner, L. W., & Gregory, A. R. (1974). Formation velocity and density: The diagnostic basics for stratigraphic traps. Geophysics, 39, 770–780.
Gassmann, F. (1951). Ueber die Elastizität poröser medien, Vierteljahrschrift der Naturforschenden Gesellschaft, Zürich, . 96, 1-23 (English translation from http://sepwww.stanford.edu/sep/berryman/PS/gassmann.pdf).
Koster, K., Gabriels, P., Hartung, M., Verbeek, J., Deinum, G., & Staples, R. (2000). Timelapse seismic surveys in the North Sea and their business impact. The Leading Edge, 19-03, P: 286-293.
Landrø, M. (2001). Discrimination between pressure and fluid saturation changes from timelapse seismic data. Geophysics, 66, May edition, 836–844.
MacBeth, C., Soldo, J., & Floricich, M. (2004). Going quantitative with 4D seismic. 74th SEG Annual International Meeting, (pp. 2283-2286).
Shuey, R. T. (1985). A simplification of the Zoeppritz equations. Geophysics, 50, 609–614. .
Theune, U., Schmitt, D., & Rokosh, D. (2003). Feasibility study of time-lapse seismic monitoring for heavy oil reservoir development - The rock-physical basis. 73rd SEG Annual International Meeting, (pp.1418–1421).
Tsuneyama, F., & Mavko, G. (2007). Quantitative detection of fluid distribution using time lapse seismic. Geophysical Prospecting, 55, 169–184.
Wiggins, R., Kenny, G. S., & McClure, C. D. (1983). A method for determining and displaying the shearvelocity reflectivities of a geologic formation. European Patent Application, 0113944.
Zoeppritz, K. (1919). Erdbebenwellen VIIIB, Ueber Reflexion and Durchgang seismischer Wellen durch Unstetigkeitsflaechen. Goettinger Nachrichten, I, 66–84.