مدل سازی فیزیک‌سنگی در مخازن ماسه سنگی - مروری بر مدلهای نظری و یک مثال کاربردی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی- انستیتو مهندسی نفت- دانشکده فنی دانشگاه تهران

چکیده

مدلسازی فیزیک‌سنگی امکان مطالعه اثر تغییرات تخلخل، لیتولوژی، اشباع سیال و سایر خواص پتروفیزیکی سنگ مخزن برروی پاسخهای لرزه ای و خواص کشسانی سنگ را فراهم می کند. از این مدلها برای تفسیر کمی داده های لرزه ای، مطالعات ژئومکانیکی مخزن و ساخت مدلهای مخزنی مقید به داده های چاه و لرزه استفاده می شود. مدلهای نظری فیزیک‌سنگی را می توان به پنج گروه عمده مدلهای تماسی/محیط دانه ای (contact/granular media models) و مدلهای میانباری (inclusion models)، مدلهای محاسباتی (computational models)، حدود فیزیک‌سنگی (bounds) و جایگزینی ها (transformations) طبقه بندی نمود. در این مقاله، مروری بر سه مدل مهم و کلیدی فیزیک‌سنگ لرزه ای از گروه مدلهای محیط دانه ای انجام می شود که برای مطالعه و بررسی ارتباط فیزیکی ما بین نشانگرهای لرزه ای و خواص سنگ و سیال در رسوبات آواری و مخازن ماسه سنگی بکار می روند. این مدلها عبارتند از: مدل ماسه سست، مدل سیما‌ن‌ـ‌‌تماسی و مدل سیمان‌ـ‌ثابت. ابتدا مبانی نظری توسعه این مدلها بیان شده و سپس مثالی از کاربرد و اعمال مدلسازی فیزیک‌سنگ به کمک مدلهای معرفی شده در یک مطالعه موردی واقعی بر روی یک مخزن ماسه سنگی نشان داده شده است. نتایج این مطالعه نشان داد که از بین سه مدل اعمال شده، مقدار میانگین خطای مطلق مربوط به تخمینهای حاصل از مدل سیمان‌ـ‌ثابت بسیار پائیتر از مقادیر مربوط به تخمینهای حاصل از مدلهای ماسه سست و سیمان‌ـ‌تماسی است که بیانگر تطابق بهتر  تخمینهای حاصل از این مدل با داده های اندازه گیری شده است. بنابراین می توان از مدل سیمان‌ـ‌ثابت به عنوان یک مدل فیزیک‌سنگی مناسب در تفسیر کمی داده های لرزه ای و سرشت‌نمایی و پایش مخزن در میدان مورد بحث در این پژوهش استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها